- Người lao động tại hầu hết các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DN NVV) không được đào tạo nghề, lương thấp, không có hợp đồng lao động, không đảm bảo an toàn vệ sinh lao động,không có dụng cụ bảo hộ lao động, không được đóng bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp theo quy định.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa ở quận Bình Thạnh sử dụng cả lao động trẻ em. Ảnh: LT.

Bốn không

6 giờ 30 sáng 18/9, tại công trình xây dựng nhà ở tư nhân trên đường Kha Vạn Cân (phường Linh Trung, quận Thủ Đức, TPHCM), 6 công nhân thuộc Công ty TNHH xây dựng TT (trụ sở tại quận 2) đã có mặt, bắt đầu ngày làm việc. Hải (28 tuổi, ngụ quận 9) nói, thời gian làm việc từ 7 giờ sáng đến 17 giờ chiều. Buổi trưa chỉ được nghỉ hơn một tiếng. Những ngày cao điểm, dịp cuối năm, công nhân làm việc đến 9 giờ đêm để kịp bàn giao nhà.

“Gọi công nhân cho oai chứ có khác gì thợ hồ bên ngoài đâu anh. Tụi em không được ký hợp đồng lao động, làm quần quật, cuối tuần nhận lương một lần, không biết cuốn sổ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp trông như thế nào. Bảo hiểm y tế thì mình tự mua chứ công ty không lo. Lương khoảng 200.000 - 250.000 đồng/người/ngày (tùy thợ chính hay phụ), thấp hơn mấy ông thầu bên ngoài nhưng bù lại, công việc đều hơn”, Hải nói.

Thắng (24 tuổi, ngụ quận Phú Nhuận) kể: Em tốt nghiệp trường Cao đẳng Điện lực TPHCM. Theo giới thiệu của người quen, em vào làm nhân viên giao nhận cho một công ty TNHH, văn phòng cũng là nhà riêng của ông giám đốc đặt trên đường Lê Trọng Tấn (quận Tân Phú). Công ty chỉ có bốn người gồm vợ chồng giám đốc, chị kế toán là bà con bên vợ của giám đốc và em. Công việc của em là lái xe, lương 6 triệu đồng/tháng, được bao cơm trưa.

Ông chủ bảo công ty gia đình, khỏi ký hợp đồng lao động. Em đang cần việc nên đồng ý. Tuy là nhân viên công ty nhưng em có cảm giác mình không khác chị osin trong nhà ông chủ vì bị sai làm những chuyện lặt vặt. Thằng con chê cơm, ổng sai em đi mua phở.

“Khổ nỗi, vợ chồng ông chủ cãi lộn hoài. Một hôm, bả đùng đùng nổi giận, sai em lái xe đưa đến nhà chị gái chơi. Từ chối khéo thì bả nói em theo phe ông chủ, dọa đuổi việc. Đành chiều ý bả. Đến khi quay lại công ty thì bị ông chủ đuổi ra đường vì tội thân mật trên mức bình thường với bà chủ vì không ký hợp đồng nên em không được nhận tiền nghỉ việc”, Thắng kể. 

Vi phạm quyền lợi người lao động

Tại hội thảo “Việt Nam trong bối cảnh kinh tế mới: Vấn đề về lao động và doanh nghiệp nhỏ và vừa”, do Ủy ban Kinh tế của Quốc hội tổ chức tại TPHCM ngày 18/9, nhiều chuyên gia cảnh báo về tình trạng người lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa bị xâm hại đến quyền lợi. Theo ông Lê Văn Kiệm, đại diện Liên đoàn Lao động TPHCM, trong số 9,5 triệu lao động đang làm việc tại khu vực này, chỉ 25% được đào tạo nghề. Ngay cả đội ngũ chủ DN NVV hạn chế về trình độ, ít quan tâm đến việc trang bị kiến thức quản trị, nhận thức về pháp luật còn hạn chế.

“Chế độ sử dụng, đãi ngộ người lao động thiếu minh bạch, đặc biệt là trong các DN NVV. Nhiều DN thậm chí vi phạm các chế độ hợp đồng lao động, tiền lương, tiền thưởng, an toàn lao động, bảo hiểm xã hội, chế độ thôi việc… của người lao động”, ông Kiệm nói.

Theo khảo sát của ông Phạm Minh Thái, đại diện Trung tâm Phân tích và Dự báo, tỷ lệ các DN tham gia đóng các loại bảo hiểm cho người lao động chỉ chiếm khoảng 65-70%.

Chuyên gia bày cách gỡ rối năng suất lao động cho doanh nghiệp Việt Nam

Theo nhận định của các chuyên gia, có nhiều nhân tố kéo tụt năng suất lao động của cả nền kinh tế. Việc cải thiện năng suất lao động đối với doanh nghiệp Việt Nam đang là một thách thức lớn, đặc biệt là trong thời điểm Việt Nam đang đẩy mạnh hội nhập, cạnh tranh trong khu vực và thế giới.

Giải bài toán về quản trị doanh nghiệp

Tại Hội thảo nâng cao năng suất lao động cho các doanh nghiệp Việt Nam do Viện Năng suất Việt Nam - Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng tổ thức, ông Nguyễn Quang Vinh - Ủy viên ban thường trực - Phó tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, năng suất lao động, tăng trưởng xanh, cạnh tranh, đổi mới để nâng cao hiệu quả có mối quan hệ hữu cơ với nhau. Tuy nhiên, mỗi một vấn đề lại có một nội hàm riêng và cần có cách giải quyết khác nhau.

Ông Nguyễn Quang Vinh - Phó tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trình bày tham luận tại Hội thảo

Về vấn đề năng suất lao động, thực trạng nâng cao năng suất lao động ở Việt Nam, năng suất với cạnh tranh, nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế, nguy cơ nào đợi doanh nghiệp Việt Nam ở phía trước? Đó là những câu hỏi doanh nghiệp rất quan tâm và đi tìm lời giải.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh - Diễn đàn kinh tế thế giới đã có định nghĩa, năng lực cạnh tranh là tập hợp các thể chế, chính sách và nhân tố quyết định mức năng suất của một quốc gia. Năng suất là thước đo mức độ hiệu quả của hoạt động tạo ra kết quả đầu ra từ ác yếu tố đầu vào.

Báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu năm 2014 - 2015 của Diễn đàn Kinh tế thế giới cho thấy, Việt Nam đứng thứ 68 trong các nền kinh tế về năng lực và năng suất so với các quốc gia ASEAN và Châu Á. Và đánh giá cũng cho thấy, năng suất lao động Việt Nam chỉ bằng 1/35 của Nhật Bản, bằng 1/15 của Singapore, 1/5 của Malaysia, bằng 2/5 của Thái Lan.

Câu hỏi đặt ra là tại sao năng suất lao động của nước ta lại thấp đến như vậy? Có nhiều cách để nâng cao năng lực cạnh tranh và năng suất. Từ kinh nghiệm của Singapore, các nước Châu Âu và nhiều nước phát triển khác cho thấy, họ có nhiều cách để cạnh tranh. Cạnh tranh bằng hàm lượng chất xám trong những sản phẩm của họ đưa ra thị trường. Hoặc các nước tầm trung sau những nước phát triển, họ cạnh tranh bằng việc tăng hiệu quả. Rồn hoạt động vào nâng cao hiệu quả.

Với Việt Nam, trong nhiều cuộc họp Chính phủ, có nhiều lý giải được đưa ra, đó là đại đa số lao động của chúng ta đến từ nông nghiệp. Năng suất lao động của nông nghiệp so với công nghiệp và dịch vụ là thấp nhất. Trong khi đó, các tổ chức quốc tế đánh giá năng suất lao động lại rất coi trọng những yếu tố đó. Chính yếu tố đó đã kéo tụt năng suất lao động của Việt Nam.

Mặc dù cho đến nay, chúng ta chưa có nghiên cứu cập nhật mới nhất nào về tình hình, số lượng, chất lượng áp dụng KH&CN trong cộng đồng khoảng 500 ngàn doanh nghiệp. Tuy nhiên một thực tế nhìn thấy là mức độ áp dụng KH&CN trong doanh nghiệp Việt Nam còn thấp so với các nước trong khu vực.

"Đối với doanh nghiệp, bán được hàng là điều quan trọng nhất. Các doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư cho KHCN để bán được hàng. Còn không bán được hàng, có cho không công nghệ cho doanh nghiệp hoặc có ưu tiên, ưu đãi cũng không hiệu quả. Như vậy, gắn thị trường với áp dụng KH&CN lại là cực kỳ quan trọng. Điều này lại là điểm yếu của doanh nghiệp còn manh mún và nhỏ bé của Việt Nam", ông Vinh nói.

Cũng theo ông Vinh, các doanh nghiệp Việt Nam cần cải thiện hơn nữa trong thời gian tới về vấn đề quản trị. Một ví dụ cho thấy, năng suất sử dụng vốn giữa các doanh nghiệp cũng có sự khác nhau. Để tạo ra 1 USD, các doanh nghiệp nhà nước cần 1,6 USD đầu vào. Trong khi đó, doanh nghiệp nước ngoài chỉ mất 69 cent để tạo ra 1 USD. Doanh nghiệp tư nhân lại không cần dùng nhiều tiền đến như vậy, chỉ mất có 43 cent để tạo ra 1 USD.

Thực tế nêu trên có lý do là do doanh nghiệp chưa làm tốt vai trò quản trị. Trong đó có khả năng xác định chiến lược, tầm nhìn để có sự cạnh tranh. Những khả năng đó của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam rất yếu, đó cũng là nguyên nhân làm cho năng suất lao động đi xuống.

PGS. TS Vũ Minh Khương cho rằng, các 
doanh nghiệp Việt Nam có thể tìm thấy các khuyết tật của cùng loại ở nước ngoài để tạo ra lợi thế cạnh tranh

Tìm khuyết tật của sản phẩm đối phương làm lợi thế cạnh tranh

PGS. TS Vũ Minh Khương - ĐHQG Singapore cho rằng, năng suất lao động không tăng mà lương lại phải tăng, đó là dấu hiệu của bẫy thu nhập trung bình. Các giải pháp đổi mới và ứng dụng KHCN nhằm nâng cao năng suất lao động doanh nghiệp gồm có 4 tọng tâm: Quy trình sản xuất; ứng dụng KHCN, nghiên cứu và phát triển; tiếp thị và bán hàng; nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh của chính phủ.

Các trọng tâm này hướng đến mục tiêu: Tăng năng suất về sản lượng, giảm tốn phí vật tư, năng lượng/đơn vị sản phẩm; Tăng giá trị sản phẩm; tăng doanh số; giảm chi phí ngoài sản xuất.

Ông Khương ví dụ về việc nghiên cứu sản phẩm của Bóng đèn phích nước Rạng Đông để vượt qua sản phẩm của Trung Quốc, chiếm lĩnh thị trường. Qua nghiên cứu, phát hiện được các tính năng đặc biệt và khuyết tật của sản phẩm Trung Quốc, vì thế đã khơi thông được thế mạnh cho sản phẩm và tìm được đầu ra cho sản phẩm.

Một ví dụ khác tại Trung Quốc, có một doanh nghiệp sửa chữa containner với 60 công nhân vào năm 1987. Doanh nghiệp này nhìn thấy Trung Quốc xuất khẩu contenner nhiều hơn là nhập về. Đó là một cơ hội ra thế giới của sản phẩm. Trong khi sản xuất rất manh mún mặt hàng này ở khắp nơi trên đất nước Trung Quốc. Trong 20 năm, doanh nghiệp này đã trở thành doanh nghiệp thống lĩnh toàn cầu trong sản xuất contenner.

Hay một ví dụ của Samsung, để thu hút nhân tài, lãnh đạo tập đoàn Samsung đã ưu đãi nhân tài bằng cách đưa cho người tiến sĩ, kỹ sư được tuyển một tờ séc trắng và muốn ghi mức lương, mức đầu tư phòng thí nghiệm bao nhiêu thì tùy.

Cũng chính vì những chính sách trọng dụng nhân tài như vậy mà Samsung đã trở thành doanh nghiệp toàn cầu với nhiều sản phẩm được người tiêu dùng ưa chuộng.

Theo PGS. TS Vũ Minh Khương, đặc điểm hoạch định và thực thi chính sách thế kỷ 21 có 3 nội dung cần lưu ý: Kiến tạo giá trị. Dựa vào công nghệ thông tin tăng hiệu quả và hiệu lực. Thấy trước xu thế toàn cầu, nhanh chóng nắm bắt đổi thay, học hỏi thấu đáo và kịp thời kinh nghiệm hay của thế giới. 

Đi vào năng suất chất lượng từ những bước nhỏ nhất

Chuyên gia Vũ Hồng Dân - Viện Năng suất Việt Nam cho rằng, làm thế nào để các doanh nghiệp ứng dụng giải pháp quản lý nhằm nâng cao năng suất doanh nghiệp? Có các bước để nâng cao năng suất. Một là giữ nguyên đầu ra và giảm đầu vào; giảm đầu ra ít hơn và giảm đầu vào nhiều hơn. Hai là tăng đầu ra nhiều hơn tăng đầu vào; tăng đầu ra giữ nguyên đầu vào; và tăng đầu ra, giảm đầu vào.

Chuyên gia Vũ Hồng Dân khuyên doanh nghiệp nên đi vào năng suất từ những bước nhỏ nhất

Cũng theo chuyên gia Vũ Hồng Dân, có 10 thương hiệu hàng đầu thế giới làm rất tốt việc nâng cao năng suất chất lượng, đó là: Coca-Cola, IBM, Microsft, GE, M, Samsung, Intel, Toyota.

Trong đó, ông chủ Sakichi Toyoda - người sáng lập ra Toyota từng đưa ra triết lý: "Không có con người tồi, chỉ có quá trình tồi!". Họ xác định rõ, kết quả sản phẩm được hình thành từ quá trình tạo ra nó. Ở tập đoàn Toyota, họ tạo ra sản phẩm tuyệt từ những người bình thường.

Còn ông chủ của GE lại cho rằng: Chiến thắng thuộc về người thông minh biết sử dụng các nguồn lực và luôn đổi mới sản phẩm, đáp ứng nhu cầu luôn thay đổi của khách hàng. Thành quả là GE đã là tổ chức đứng đầu trong 50 qua ở toàn cầu. Thành quả của GE là họ đi vào năng suất, chất lượng từ những bước đầu tiên, rất nhỏ.

Bà Vũ Thị Thuận cho biết, hiện nay mỗi năm Traphaco đạt 2.000 tỷ đồng doanh thu nhờ áp dụng sáng tạo và cải tiến năng suất, ứng dụng khoa học công nghệ

Theo bà Vũ Thị Thuận - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Traphaco, các doanh nghiệp dược đã sớm hội nhập quốc tế, ứng dụng công nghệ nâng cao năng suất. Cụ thể ở Traphaco, khoa học quản trị đã hỗ trợ rất lớn cho hoạt động của công ty.

"Traphaco đã triển khai dự án Hệ thống chỉ số đánh giá hoạt động chính KPIs từ tháng 8/2013 - 8/2014 với sự hỗ trợ của Viện Năng suất Việt Nam. Kết quả là các quyết sách của lãnh đạo cấp cao trong công ty thực hiện nhanh hơn khi có các báo cáo KPI hàng tháng, hàng quý, số liệu trực quan hơn và được cập nhật. KPI cũng thúc đẩy các bộ phận thực hiện đúng tiến độ, thúc đẩy sự phối hợp tích cực giữa các bộ phận nhằm đạt mục tiêu chung của công ty. Động lực làm việc của nhân viên được cải thiện đáng kể và điều này được thể hiện qua ý thức, thái độ cũng như tinh thần làm việc nhóm", bà Thuận cho biết.

Cũng theo bà Thuận, trong chiến lược phát triển, Traphaco lấy KHCN làm trọng tâm, lấy thị trường là định hướng... và cho đến thời điểm hiện nay, doanh nghiệp đã cán đích gần 2.000 tỷ đồng doanh thu mỗi năm. Trong đó các sản phẩm của Traphaco có chứa hàm lượng KH&CN rất cao. Trong 4 năm qua Traphaco luôn trong top các doanh nghiệp thương hiệu quốc gia.

Vi phạm an toàn trong doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ

 - Đánh giá tình hình thực hiện an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) tại TP.HCM trong thời gian qua, ông Nguyễn Quốc Việt – Trưởng phòng An toàn lao động, Sở LĐ-TB&XH TP.HCM cho biết tình hình thực hiện công tác ATVSLĐ đã có nhiều chuyển biến tích cực. 

Phần đông các doanh nghiệp quy mô lớn lớn đã chú trọng đầu tư cho việc thực hiện tốt công tác An toàn vệ sinh lao động. Doanh nghiệp xem việc tuân thủ pháp luật lao động là việc bảo vệ sinh mạng và sức khỏe cho người lao động là công việc thật sự cần thiết, góp phần xây dựng thương hiệu để phát triển bền vững. Tuy nhiên có một số doanh nghiệp nhất là các đơn vị vừa và nhỏ chưa thật sự quan tâm thực hiện công tác An toàn vệ sinh lao động, chỉ chạy theo lợi nhuận, nếu có làm chỉ mang tính hình thức chưa đi vào chiều sâu để cải thiện điều kiện làm việc.

Hậu quả của việc xem thường công tác An toàn vệ sinh lao động là doanh nghiệp và người lao động phải đối mặt với thiệt hại không lường về tính mạng và tài sản. Ông có thể cho biết hiện tai nạn lao động ở ngành nào đang ở mức cao và nguyên nhân việc xảy ra tai nạn là gì, thưa ông?

Từ trước đến nay, tai nạn lao động trong ngành xây dựng hiện nay vẫn ở mức cao so với các loại hình hoạt động khác. Do đặc thù của lĩnh vực xây dựng, các loại tai nạn lao động thường gặp trong ngành này là điện giật, ngã cao chiếm tỉ lệ rất lớn.

Nguyên nhân của các vụ tai nạn lao động hiện nay có thể đến từ nhiều phía.

Đối với người sử dụng lao động: Không đánh giá hết những nguy cơ tiềm ẩn để đề ra biện pháp phòng ngừa; không thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật nhà nước như: văn bản quy phạm pháp luật, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, Tiêu chuẩn liên quan đến việc thực hiện công việc; Trang bị phương tiện bào vệ cá nhân kém chất lượng dẫn đến không phòng ngừa được tai nạn lao động. 

Thêm vào đó, nhiều đơn vị chạy theo lợi nhuận bỏ qua việc thực hiện công tác An toàn vệ sinh lao động, tổ chức huấn luyện An toàn vệ sinh lao động chỉ mang tính hính thức đối phó với các cơ quan thanh kiểm tra, chưa đi vào nội dung, chất lượng để nâng cao ý thức đề phòng cho người lao động. 

Về phía người lao động cũng có nguyên nhân chủ quan như: Không sử dụng đầy đủ phương tiện bảo vệ các nhân do người sử dụng lao động trang bị; không tuân thủ quy trình làm việc an toàn, có ý thức chấp hành kém.

Ông Nguyễn Quốc Việt – Trưởng phòng An toàn lao động, Sở LĐ-TB&XH TP.HCM

Để hạn chế những tai nạn đáng tiếc xảy ra, ông có lời khuyên gì cho chủ doanh nghiệp và người lao động làm việc trong ngành xây dựng?

Ngành xây dựng là một ngành đặc thù, luôn đối mặt với nhiều nguy cơ có khả năng xảy ra tai nạn lao động. Do đó, để đảm bảo An toàn vệ sinh lao động trong xây dựng cần lưu ý thực hiện những công việc đã được quy định trong luật pháp như sau:

Đối với nhà thầu xây dựng: Khi xây dựng phương án thi công phải kèm theo phương án đảm bảo an toàn cho người lao động; Thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn trong xây dựng như: An toàn điện, an toàn phòng chống ngã cao, an toàn đối với máy móc cơ khí… 

Doanh nghiệp cần trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân đúng chủng loại phù hợp với công việc, đảm bảo phương tiện có chất lượng tốt. Tổ chức huấn luyện an toàn đầy đủ cho người lao động đúng thời gian và nội dung theo quy định tại Thông tư số 27/2013/TT-BLĐTBXH. Cạnh đó, thành lập Ban an toàn, cử người làm cán bộ an toàn có năng lực, thực hiện việc kiểm tra, giám sát đối với việc chấp hành của người lao động.

Còn đối với người lao động cần có ý thức tuân thủ các quy trình dù nhỏ nhất trong quá trình  lao động. Cụ thể là thực hiện đúng phương án thi công và phương án an toàn đã được chủ đầu tư phê duyệt; sử dụng đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân đã được trang cấp, bảo quản tốt các phương tiện; tham gia đầy đủ các lớp huấn luyện an toàn do đơn vị tổ chức; nâng cao ý thức đề phòng tai nạn lao động.

Các vụ tai nạn đáng tiếc xảy được xử lý như thế nào, việc hợp tác giải quyết giữa người sử dụng lao động và cơ quan quản lý Nhà nước để bảo vệ quyền lợi cho người lao động có được thực hiện trôi chảy không, thưa ông ? 

Đối với các vụ tai nạn lao động xảy ra, khi được Đoàn điều tra tai nạn lao động thành phố tham gia điều tra từ ban đầu và ra kết luận, thì người sử dụng lao động có hợp tác với các cơ quan chức năng và có đền bù trên mức tối thiểu do nhà nước quy định. Tuy nhiên vẫn còn có trường hợp gia đình người lao động và người sử dụng lao động tự thỏa thuận không báo với các cơ quan chức năng khi xãy tai nạn lao động, dẫn đến có một vài trường hợp đền bù không đúng với quy định dẫn đến thiệt thòi cho người lao động và gia đình.

Theo ông, hiện nay  những quy định về An toàn vệ sinh lao động hiện hành đã đủ để chế tài các đơn vị có hành vi vi phạm chưa?

Nhà nước đã ban hành đầy đủ các quy định liên quan đến việc thực hiện công tác An toàn vệ sinh lao động đối với các ngành nghề. Các Nghị định của Chính phủ cũng có chế tài đối với doanh nghiệp khi thực hiện không nghiêm công tác này, có nhiều mức phạt rất cao. Theo tôi nghĩ với những chế tài này đã đủ sức để phòng ngừa, răng đe các vi phạm; vấn đề là chúng ta thực hiện thế nào mà thôi.

Xin cảm ơn ông! 

Luật ATVSLĐ 2015: Đã rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động

- Bộ luật mới về An toàn vệ sinh lao động đã nêu rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động. 

Liên quan đến việc thực hiện luật An toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ), chúng tôi đã có cuộc trò chuyện về trách nhiệm của người sử dụng lao động (NSDLĐ) trong quá trình thực hiện bộ luật mới với ông Hoàng Minh – Giám đốc nhân sự một công ty may mặc ở Thành phố Hồ Chí Minh. 

Tình hình kinh tế thế giới đang trong tình trạng khủng hoảng mấy năm vừa qua, nhất là khi Trung Quốc phá giá đồng Nhân dân tệ của họ, đồng USD cũng tăng cao, công việc kinh doanh của công ty mình hiện nay như thế nào thưa ông?

Trong tình hình kinh tế chính trị trên trường quốc tế có chiều biến chuyển, kinh tế thế giới đang cầm cự với mảng xám chưa có tín hiệu sáng sủa, điều đó cũng ảnh hưởng đến nền kinh tế nước ta. 

Tuy nhiên trong những năm qua chúng tôi vẫn cầm cự được và giữ vững thị trường nhờ tình hình kinh tế chính trị trong nước ổn định và sự điều hành kịp thời của Chính phủ. Ngành may mặc xuất khẩu đang may mắn hơn một số ngành khác, đó là tỉ giá ngoại tệ có lợi cho xuất khẩu, nhất là những đơn hàng ký trước. 

Khách hàng của chúng tôi trên thị trường khó tính cũng hài lòng với sản phẩm do chúng tôi cung cấp. Cơ sở để chúng tôi giữ được vị trí trên thị trường hiện nay là do chúng tôi có lực lượng lao động chất lượng cao, yêu nghề, có nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, quan trọng nhất là chúng tôi đảm bảo được cơ chế chính sách lao động, quyền lợi của người lao động và có biện pháp sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả.

Khả năng năm nay có vượt chỉ tiêu đề ra không thưa ông?

Điều đó hoàn toàn khả thi, bởi 8 tháng vừa qua đã đạt 80% kế hoạch. Vừa qua chúng tôi cũng đã ký được hợp đồng cho 3 tháng đầu năm 2016 và đang tiếp tục đàm phán các hợp đồng khác. Nếu hiệp định TPP được ký kết thì việc xuất khẩu sẽ thuận lợi hơn.

Vừa rồi ông có nói về chính sách và cơ chế sử dụng lao động, thế công ty đã triển khai luật ATVSLĐ chưa? 

Chúng tôi đã làm việc với bộ phận công đoàn và đã nghiên cứu luật ATVSLĐ, nhiều ý kiến đồng tình với quan điểm đề nghị chỉnh sửa lại việc phải đóng đủ bảo hiểm đến khi về hưu vì sẽ có trường hợp người lao động không tiếp tục công tác được, buộc lòng phải nghỉ việc và hưởng trợ cấp một lần. Điều đó cũng đúng thôi nhưng không trọn vẹn và tốt đẹp hơn được nghỉ hưu. Vấn đề này đã được quốc hội xem xét.

Về quyền lợi của NSDLĐ, lãnh đạo công ty và bộ phận nhân sự có hiểu rõ và nhất trí với nội dung quy định của luật ATVSLĐ không?

Chúng tôi nắm bắt đầy đủ nội dung của điều 7 của bộ luật quy định về quyền và nghĩa vụ của NSDLĐ đồng thời nhất trí với những điều khoản mà luật quy định, cụ thể:

NSDLĐ có quyền: Yêu cầu người lao động phải chấp hành các nội quy, quy trình, biện pháp bảo đảm ATVSLĐ tại nơi làm việc; Khen thưởng người lao động chấp hành tốt và kỷ luật người lao động vi phạm trong việc thực hiện ATVSLĐ; Khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện theo quy định của pháp luật; Huy động người lao động tham gia ứng cứu khẩn cấp, khắc phục sự cố, tai nạn lao động.

NSDLĐ có nghĩa vụ: Xây dựng, tổ chức thực hiện và chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức trong việc bảo đảm ATVSLĐ tại nơi làm việc thuộc phạm vi trách nhiệm của mình cho người lao động và những người có liên quan; Đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cho người lao động; 

Tổ chức huấn luyện, hướng dẫn các quy định, nội quy, quy trình, biện pháp bảo đảm ATVSLĐ, trang bị đầy đủ phương tiện, công cụ lao động bảo đảm ATVSLĐ; Thực hiện việc chăm sóc sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp; thực hiện đầy đủ chế độ đối với người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cho người lao động; 

Không được buộc người lao động tiếp tục làm công việc hoặc trở lại nơi làm việc khi có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động đe dọa nghiêm trọng tính mạng hoặc sức khỏe của người lao động; Cử người giám sát, kiểm tra việc thực hiện nội quy, quy trình, biện pháp bảo đảm ATVSLĐ tại nơi làm việc theo quy định của pháp luật; 

Bố trí bộ phận hoặc người làm công tác ATVSLĐ; phối hợp với Ban chấp hành công đoàn cơ sở thành lập mạng lưới ATVSLĐ; phân định trách nhiệm và giao quyền hạn về công tác ATVSLĐ; Thực hiện việc khai báo, điều tra, thống kê, báo cáo tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, sự cố kỹ thuật gây mất ATVSLĐ nghiêm trọng; thống kê, báo cáo tình hình thực hiện công tác ATVSLĐ; chấp hành quyết định của thanh tra chuyên ngành về ATVSLĐ; Lấy ý kiến Ban chấp hành công đoàn cơ sở khi xây dựng kế hoạch, nội quy, quy trình, biện pháp bảo đảm ATVSLĐ.

Ông nhận thấy khâu khó khăn hiện nay của việc thực hiện luật ATVSLĐ?

Ông Hoàng Minh: Hiện nay có một số khó khăn trong quá trình thực hiện luật ATVSLĐ, ví dụ: Kinh tế thế giới suy thoái ảnh hưởng đến kinh tế trong nước, giá thành hàng hóa xuống thấp, lợi nhuận không cao, đồng lương chưa khuyến khích người lao động, một số doanh nghiệp thực hiện luật pháp chưa nghiêm gây tác động xấu đến người lao động. Nói thật nếu tính lương như hiện nay người lao động bình thường chưa đủ sống, chúng tôi phải tăng lương bằng cách thưởng và bồi dưỡng thêm. Nếu tăng cao doanh nghiệp lỗ, cho nên phải hài hòa lợi ích giữa người lao động và NSDLĐ. 

Ông nhận thấy yêu cầu của người lao động đối với NSDLĐ hiện nay là gì?

Yêu cầu của người lao động là NSDLĐ phải thực hiện đúng luật.

Xin cám ơn ông. 

Kinh nghiệm đảm bảo an toàn ở ngành xây dựng

 - Là trung tâm kinh tế của cả nước, TP.HCM luôn hút nhiều nhà đầu tư với hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, đô thị quy mô về vốn, công nghệ, nhân lực. Điều đó càng đặt ra yêu cầu gắt gao về an toàn xây dựng, an toàn lao động và phòng chống cháy nổ. 
Từ đường sắt đô thị…  

Những ngày này trên công trường, các đơn vị thi công đang miệt mài xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 1 (metro) có lộ trình Bến Thành – Suối Tiên. Đây là tuyến metro dài 19,7km bao gồm 2,6km công trình ngầm và 17,1km công trình trên cao. Đoạn cầu cạn dài 14,5km với mặt cắt ngang dầm hình chữ U, trong đó 12km sẽ được thi công với công nghệ lắp ghép các phân đoạn đúc sẵn bằng hệ đà giáo di động. Dự án đi qua địa bàn quận 1, Bình Thạnh, quận 2, quận 9, quận Thủ Đức (TP.HCM) và Thị xã Dĩ An (Bình Dương), có tổng mức đầu tư gần 2,5 tỉ USD, dự kiến hoàn thành và chạy thử trong năm 2019, khai thác thương mại từ năm 2020.

Với công nghệ mới của nước ngoài, lần đầu tiên được áp dụng tại Việt Nam nên đơn vị thi công luôn có sự giám sát chặt chẽ của chuyên gia quốc tế. Không ỷ lại, đội ngũ nhân công trong nước cũng đã tìm tòi, học hỏi để dần làm chủ công nghệ, đảm bảo an toàn trong lao động, phòng chống cháy nổ. 

Trong quá trình thi công, công  nhân luôn tuân thủ chặt chẽ nội quy lao động, làm việc có kỷ luật, theo quy trình cụ thể một cách bài bản, khoa họcnhất.


Một số công nhân làm việc trực tiếp tại công trường cho biết việc thực hiện gói thầu khó là lắp đặt dầm cầu trên cao (gồm 13 đốt), cho biết: Với đặc điểm mỗi dầm cầu nặng 500 tấn, vị trí trên cao nên việc lắp ráp phải được tiến hành cẩn trọng, chính xác. 

Trước đó, các đốt dầm được đúc, vận chuyển an toàn từ bãi đúc dầm đến công trường bằng xe chuyên dụng. 13 đốt dầm được treo trên hệ đà giáo di động và ghép thành một nhịp cầu hoàn chỉnh. Các đốt dầm được liên kết vĩnh cửu với nhau bởi khóa chống cắt, keo epoxy và cáp dự ứng lực. Điều này đòi hỏi kỹ sư không những vững vàng chuyên môn mà còn phải được trang bị tối ưu các phương tiện bảo hộ lao động. 

Ngoài ra, tham gia gói thầu này, dự án cần đến những nhà thầu nước ngoài và liên doanh để thực hiện, điều này cho thấy, tính phức tạp trong công trình xây dựng tuyến metro số 1. Tuy nhiên, bằng nỗ lực, ý chí và sự sáng tạo, đội ngũ cán bộ, công nhân đã hoàn thành từng gói thầu, đảm bảo an toàn lao động, chưa để xảy ra tai nạn nào, dù chỉ là sơ suất nhỏ nhất.

Ông Bùi Xuân Cường, Giám đốc Sở Giao thông Vận tải TP.HCM, nguyên Trưởng Ban quản lý Đường sắt đô thị cho biết: Hiện nay dự án tuyến số 1 đã đúc được hàng trăm đốt dầm. Thời gian thi công đúc dầm và lắp dầm kéo dài trong 2 năm. 

Công tác cọc khoan nhồi hoàn thành được 90%, thi công được 60% phần trụ. Hiện nay gói thầu số 2 “xây dựng đoạn trên cao và depot” dài 17,1 km đã thực hiện được hơn 40% khối lượng, số giờ lao động an toàn là 5 triệu giờ. 

Trong khi đó, gói thầu 1b “Xây dựng đoạn ngầm từ nhà hát thành phố đến ga Ba Son” đã thực hiện được hơn 8% khối lượng công việc, số giờ lao động an toàn đạt trên 1 triệu giờ. Trong khi đó, gói thầu số 2 “xây dựng đoạn trên cao và depot” dài 17,1 km đã thực hiện được hơn 40% khối lượng, số giờ lao động an toàn là 5 triệu giờ.

Đến công trình nhà ở

Trên địa bàn TP.HCM, nhiều công trình xây dựng lớn được thực hiện không những đảm bảo chất lượng xây dựng mà vấn đề an toàn lao động cũng được đặt lên hàng đầu. Trong đó, Him Lam là chủ đầu tư của những dự án nhà trong quá trình thi công đã đảm bảo an toàn lao động, phòng chống cháy nổ… 

Ông Ngô Quang Phúc, Phó Tổng Giám đốc Him Lam Land cho biết: Tất cả các khu đô thị của Him Lam đều được quy hoạch đồng bộ và đầu tư hạ tầng kỹ thuật bài bản không chỉ cho dự án mà cho cả khu vực xung quanh. Mỗi căn hộ đều phải có ban công và sân phơi; khu vực bếp kín riêng biệt và liên thông với sân phơi để đảm bảo thoát mùi hiệu quả cũng như đảm bảo an toàn cháy nổ. 

Cùng với đó, hành lang rộng rãi, có gió tươi và ánh sáng tự nhiên giúp tiết giảm năng lượng cũng như thuận tiện cho vấn đề ứng cứu khi tai nạn cháy nổ xảy ra. Trong việc thi công các dự án của mình, Him Lam luôn “chọn mặt gửi vàng” đối với các nhà thầu uy tín như Posco E&C Việt Nam, CBM… 

Nhờ đó, các dự án mà Him Lam triển khai không những đúng tiến độ mà còn đảm bảo chất lượng công trình, đảm bảo các điều kiện an toàn lao động, chưa để xảy ra sơ suất nào.


Là công nhân lao động ngoài công trường, anh Nguyễn Văn Công (quê Tiền Giang) cho biết trong quá trình thi công dự án Him Lam Chợ Lớn anh và các đồng nghiệp đã được tập huấn và trang bị kiến thức về an toàn lao động. Trong thi công, công nhân xây dựng được trang bị bảo hộ lao động đầy đủ như quần áo, mũ, găng tay, khẩu trang… 

Ngoài ra, công nhân còn phải chấp hành nghiêm các quy định làm việc trong công trường, có chế độ nghỉ ngơi, ăn uống hợp lý đảm bảo sức khỏe và tinh thần trước khi bắt tay vào từng công việc cụ thể.

Liên quan đến vấn đề an toàn lao động trên địa bàn TP.HCM, ông Hứa Ngọc Thuận, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM đã giao Sở LĐ-TB&XH thành phố tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành quy định an toàn, vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn; đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực có nhiều nguy cơ gây tai nạn lao động trong những tháng còn lại của năm 2015. 

Trong đó tập trung vào các nội dung như xây dựng nội quy, quy trình biện pháp làm việc an toàn, công tác huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động tại doanh nghiệp. UBND thành phố cũng giao Sở LĐ-TB&XH tổ chức tuyên truyền, phổ biến Luật An toàn vệ sinh lao động (có hiệu lực từ ngày 1/7/2016); triển khai thực hiện có hiệu quả Chương trình quốc gia An toàn - Vệ sinh lao động năm 2015.

DN nợ BHXH hàng nghìn tỷ đồng: Có thể xử lý hình sự người đứng đầu

Lãnh đạo BHXH Việt Nam cho rằng, để xử lý doanh nghiệp (DN) cố tình nợ đọng BHXH, BHYT của người lao động (NLĐ), chỉ còn cách xử lý hình sự.

Ông Phạm Lương Sơn, Trưởng ban Thực hiện chính sách BHYT (thuộc BHXH Việt Nam) cho rằng, có hai cách để xử lý số tiền DN nợ BHXH, BHYT. Cụ thể, đối với những DN đã bị tòa xử nhưng vẫn cố tình không nộp, nên khởi tố hình sự theo một tội danh khác trong Bộ luật Hình sự.

Theo ông Sơn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chuẩn bị họp để thông qua việc sửa đổi Bộ luật Hình sự, trong đó sẽ có quy định xử lý hình sự đối với những DN cố tình nợ BHXH, BHYT. “Trước khi Quốc hội họp (vào tháng 10 tới) để thông qua, đối với những DN đang hoạt động cố tình nợ đọng BHXH, BHYT thì nên khởi tố hình sự theo một tội danh cụ thể trong Bộ luật Hình sự hiện hành”, ông Sơn nói. Cũng theo ông Sơn, đối với DN đầu tư nước ngoài đã bỏ trốn mà đang nợ đọng BHXH, BHYT của NLĐ, cơ quan chức năng nên tái cơ cấu lại khoản nợ, hay nói cách khác là xóa nợ, để giảm số nợ đọng BHXH, BHYT, vì đây là tình huống bất khả kháng. 

BHXH Việt Nam cho biết, năm 2014, trong số 219 vụ có bản án, quyết định của tòa án chuyển cho cơ quan thi hành án, chỉ có 143 vụ được giải quyết, còn 76 vụ chưa được thi hành án, chiếm 34,7%.

Thực tế, theo ông Đỗ Văn Sinh, Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam, trong 5 năm gần đây, ngành BHXH đã khởi kiện trên 5.000 vụ nợ BHXH, BHYT, tổng số tiền thu được gần 1.000 tỷ đồng.

Ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho rằng, thực tế, có những trường hợp người sử dụng lao động hiểu rất rõ trách nhiệm và quyền lợi tham gia đóng BHXH, BHYT cho NLĐ, nhưng lại cố tình không đóng BHXH, BHYT hoặc chỉ đóng BHXH, BHYT cho một số người trong bộ khung quản lý của đơn vị để giảm chi phí, thu lợi nhuận nhiều hơn, hoặc lạm dụng tỷ lệ lãi suất phạt chậm nộp thấp hơn lãi suất ngân hàng, thủ tục vay ngân hàng phức tạp, nên cố tình nợ BHXH, BHYT.

Khởi tố hình sự, DN sẽ thôi nợ đọng bảo hiểm

Ông Cao Văn Sang, Giám đốc BHXH TPHCM cho rằng, khởi kiện ra tòa dân sự đối với hành vi chiếm dụng BHXH, BHYT là cần thiết và đúng luật, nhưng việc các cơ quan chức năng kết luận hành vi chiếm dụng tiền BHXH không đủ cơ sở khởi tố hình sự là chưa hợp đạo lý. Do tiền BHXH của NLĐ bị chiếm dụng, nên họ sẽ không có sổ BHXH, không được Nhà nước chăm lo khi ốm đau, thai sản, bị tai nạn lao động... “Hành vi cố tình chiếm dụng tiền BHXH gây thiệt hại nghiêm trọng cho NLĐ”, ông Sang nói.

TS Trần Du Lịch, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TPHCM cũng cho rằng, tiền BHXH của NLĐ nên chia ra làm hai phần: 17% là tiền của chủ DN và 6% là tiền của NLĐ. Số tiền 6% mà DN thu của công nhân rồi chiếm dụng không nộp cho BHXH phải được coi là hành vi nghiêm trọng phải bị xử lý hình sự.

Trao đổi với PV Tiền Phong, luật gia Minh Trí, Hà Nội cho biết, tuy Bộ luật Hình sự hiện hành không quy định tội danh cụ thể nào liên quan đến BHXH nhưng hoàn toàn có thể vận dụng để xử lý hình sự trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng. “Đối với cơ quan BHXH thì DN là một pháp nhân “nợ” tiền BHXH, chỉ có thể khởi kiện dân sự để thu hồi số nợ, nhưng đối với NLĐ thì ban giám đốc, người đại diện trước pháp luật và kế toán trưởng là những người có những quyết định chiếm giữ số tiền 6% trích từ lương của NLĐ giữ lại mà không nộp cho BHXH theo quy định là hành vi trái pháp luật”, vị luật gia này nói.

Cũng theo ông Trí, hành vi trên có dấu hiệu “chiếm giữ trái phép tài sản” (quy định tại Điều 141 Bộ luật Hình sự), và NLĐ chính là bị hại trong vụ án, bị xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp. Cơ quan điều tra có thể khởi tố vụ án, khởi tố bị can để điều tra về hành vi này.